กรณีศึกษาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 575/2560
ถอดรหัสจุดบอดทางภาษีที่ทำลายกระแสเงินสดมูลค่า 87.5 ล้านบาท
และกลยุทธ์รักษาความมั่งคั่งของครอบครัว

การบริหารความเสี่ยงทางภาษีระดับองค์กร ไม่ได้แพ้ที่ความตั้งใจ แต่แพ้ที่ความละเอียดของการลงมือ ความแตกต่างระหว่างโครงสร้างที่รอดและโครงสร้างที่พังในชั้นศาล มักอยู่ที่สิ่งที่ไม่มีใครบอกคุณก่อนจรดปากกา

1. ลำดับเวลาของเอกสาร สิทธิแบบไหนที่ต้องจดทะเบียนก่อนรับเงินงวดแรก และถ้าพลาดลำดับนี้ไปแล้ว ยังแก้ได้หรือไม่?
สิทธิทางกฎหมายต้องสมบูรณ์ก่อนการรับจ่ายเงินเสมอ การได้มาซึ่งทรัพยสิทธิ เช่น สิทธิเก็บกิน ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้เสร็จสิ้นบริบูรณ์ก่อน ไม่เช่นนั้นจะตกเป็นเพียงสิทธิเรียกร้องระหว่างบุคคล และกลายเป็นการรับเงินแทนตัวการหลักในสายตาสรรพากร
ความต่างของ “ก่อน” และ “หลัง” ในคดีนี้คือ 8 เดือน และ 87.5 ล้านบาท ไม่มีสูตรสำเร็จว่าลำดับที่ถูกต้องของธุรกรรมคุณคืออะไร เพราะขึ้นอยู่กับประเภทสิทธิและโครงสร้างสัญญาที่คุณใช้อยู่

2. ความสอดคล้องของคู่สัญญา — ผู้ลงนามในสัญญากับผู้รับประโยชน์จริงคือคนเดียวกันในทุกเอกสารหรือเปล่า?
ผู้ลงนามในสัญญาตัวจริงต้องเป็นผู้ทรงสิทธิที่แท้จริงเท่านั้น เพื่อให้รูปแบบสัญญาและเนื้อหาทางการเงินสอดคล้องกัน 100% ป้องกันการประเมินภาษีผิดหน่วยภาษีตาม ป.รัษฎากร มาตรา 61
ความไม่สอดคล้องที่ดูเล็กน้อยในเอกสารชุดเดียว คือสิ่งที่สรรพากรใช้ตัดสิทธิขอคืนภาษีทั้งหมด การตรวจสอบตรงนี้ต้องการคนที่รู้ว่าสรรพากรดูอะไรก่อน ไม่ใช่แค่คนที่อ่านกฎหมายออก

3. โครงสร้างการถือครอง Family Holding Company ช่วยได้จริง แต่ตั้งผิดโครงสร้างคือความเสี่ยงใบใหม่ที่แพงกว่าเดิม
สำหรับการส่งต่อความมั่งคั่งของสินทรัพย์มูลค่าสูง การเปลี่ยนจากการให้สิทธิเก็บกินบุคคลธรรมดา มาใช้โครงสร้าง Family Holding Company จะช่วยปิดความเสี่ยงเรื่องความไม่สมบูรณ์ของนิติกรรม และรองรับการส่งต่อข้ามรุ่นได้อย่างมั่นคงกว่า
โครงสร้างที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับประเภทสินทรัพย์ มูลค่า และแผนการส่งต่อของแต่ละครอบครัว และยังมีสินทรัพย์อีก 3 ประเภทที่เจ้าของธุรกิจมักลืมแจ้งในบัญชีภาษีมรดก ซึ่งนำไปสู่ค่าปรับย้อนหลังที่ไม่มีใครเตือนล่วงหน้า